اهمیت شیر دادن به نوزاد در اسلام

اهمیت شیر دادن به نوزاد در اسلام
دین مقدس اسلام در هنگامی که بشر از دقایق و رموز علمی شیر مادر و سرایت خواص شیردهنده به شیرخوار هیچ گونه آگاهی نداشت، درباره روش صحیح شیر دادن به کودک، مطالب بسیار ارزنده و سودمندی به بشر ارزانی داشته که جز لطف خداوند علت دیگری برای آن نمی‌توان تصور نمود.
در متون اسلامی سفارش شده که حتی‌المقدور، مادران، خودشان فرزندانشان را شیر بدهند و آنان را از شیر خود محروم نسازند؛ چنان‌که امیرالمؤمنین علیه‌السلام فرمودند:
«در میان شیرهایی که نوزاد با آن تغذیه می‌شود، هیچ کدام بابرکت‌تر از شیر مادرش نیست.»

فواید شیر دادن برای مادر و فواید شیر مادر برای نوزاد را بخوانید.
از آن‌چه متخصصان تغذیه و بهداشت کودک، پس از مدت‌ها تحصیل و آزمایش و تحقیق دریافته‌اند، آشکار می‌شود که آنان به همان دستورها و مطالبی رسیده‌اند که پیشوایان دینی ما، قرن‌ها پیش از این، آن‌ها را به بهترین و کامل‌ترین وجه بیان فرموده‌اند.
در شیر مادر موادی موجود است که مصنوعات بشری به هیچ وجه نمی‌تواند جای‌گزین آن‌ها شود؛ لذا امام رضا علیه‌السلام از نبی اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم نقل کرده‌اند: «هیچ غذایی برای کودک بهتر از شیر مادرش نیست.»
مادران و بانوان ارجمند باید بدانند که خانه‌داری، بارداری و تربیت فرزند، امری ارزشمند و مورد رضایت و خشنودی خداوند است.
از امام صادق علیه‌السلام روایت شده که روزی ام‌سلمه از پیامبر خاتم اسلام صلی‌الله‌علیه‌واله‌وسلم درباره برتری و فواید زنان در خانه‌های شوهران سؤال نمود،
آن حضرت فرمودند: هر زنی به قصد اصلاح خانه شوهرش چیزی را جابه‌جا نماید، همانا ایزد یکتا به سوی او نظر رحمت خواهد داشت و کسی که مشمول نظر یزدان توانا گردد مورد شکنجه و عذاب اخروی نخواهد بود.
ام‌سلمه که خدایش از او راضی باد گفت: خدمت‌شان عرض کردم: پدر و مادرم فدایت باد! از ثوابی که برای زنان خواهد بود بفرمایید که دانستنی‌هایم بیش‌تر باشد.
آن حضرت فرمودند:
«ای ام‌سلمه! به‌درستی که هر زنی که دوران آبستنی خود را بگذراند ثواب و پاداش او هم‌چون مبارز و جنگ‌جویی است که با مال و جانش در راه خداوند عزیز و بزرگ جان‌فشانی می‌نماید و وقتی وضع حمل کند به او گفته می‌شود به تحقیق تمام گناهانت بخشیده شده، زندگی را از نو شروع کن! و زمانی که هر بار پستان در دهان نوزادش می‌گذارد تا شیرش دهد برای هر بار، ثواب آزاد کردن بنده‌ای در راه خداوند متعال به او می‌دهند؛ آن هم بنده‌ای که به مقام فرزندی از فرزندان حضرت اسماعیل علیه‌السلام باشد.»
در مورد نحوه شیردادن در برخی از روایات آمده است که مادر از هر دو پستانش کودک خود را شیر بدهد. به طور نمونه حضرت صادق علیه‌السلام فرمودند:
«ای ام اسحاق! او را (کودک خود را) از یک پستان شیر مده، و از هر دو پستان شیرش بده که (در) یکی از آن‌ها طعام و (در) دیگری آشامیدنی‌اش می‌باشد.»

هفت دستور قرآن درباره شیر دادن نوزادان را نیز بخوانید.

گاهی اتفاق می‌افتد که برخی از مادران، بر اثر عوارضی شیر ندارند یا شیر کمی دارند که کفاف حال نوزادشان را نمی‌کند. در این صورت مجبورند دایه بگیرند تا کودک‌شان از شیرش تغذیه نماید. در این مورد تشخیص و علل کم بودن شیر مادر را بخوانید.
بنابراین باید در شیر دادن کودک و انتخاب دایه دقت شود تا از این جهت زیانی متوجه کودک نشود. مهم‌ترین امری که برای دایه، دارای اهمیت است، سلامت کامل و اخلاق پسندیده و برازندگی قیافه و جسم و زیبایی ظاهری و معنوی می‌باشد، زیرا تمام این خواص به وسیله شیر به شیرخوار انتقال می‌یابد.
رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم فرمودند:
«زن احمق و نیز زنی را که از چشمش آب می‌ریزد و ضعف بینایی دارد برای شیر دادن طلب نکنید، چون شیر، خواص خود را به شیرخوار انتقال می‌دهد و طبع او را تغییر می‌دهد.»
حضرت علی علیه‌السلام نیز فرموده‌اند:
«به همان گونه که برای ازدواج، انتخاب می‌کنید و به کنجکاوی می‌پردازید که با شخص شایسته‌ای ازدواج نمایید برای شیر دادن فرزندان نیز، دایه را انتخاب کنید. زیرا شیرخوارگی، سرشت (کودک) را تغییر می‌دهد.»
هم‌چنین مسعده بن صدقه از امیرالمؤمنین علیه‌السلام روایت کرده است:
«زن احمق و کوته‌فکر را برای شیر دادن، طلب نکنید، زیرا شیر، نهاد و سرشت را تحت تأثیر قرار می‌دهد.»
امام باقر علیه‌السلام فرموده‌اند:
«بر شما باد به دایگان زیبارو که فرزند شما تحت تأثیر قرار می‌گیرد.»

هم‌چنین آن حضرت به یکی از یاران خود، این چنین رهنمود داد:
«زن خوش‌صورت را به عنوان دایه، برای فرزندت برگزین و از تغذیه کودک خود با شیر زن زشت‌رو، خودداری کن؛ زیرا شیر، انتقال می‌دهد و تأثیر می‌بخشد.»

هر گاه پدرو مادری ناچار شوند که دایه کافری را برای شیر دادن به خدمت بگمارند، بهتر است اهل کتاب را بر زنان مشرک و گبر ترجیح دهند و در این صورت، طفل را به خانه آن‌ها نبرند.
شخصی از امام صادق علیه‌السلام درباره مردی سؤال کرد که می‌خواست فرزند خود را به دایه یهودی یا نصرانی و یا مجوسی بسپارد. امام فرمودند: «مانعی ندارد منتهی باید این گونه زن‌ها در خانه خود شما به فرزندان‌تان شیر بدهند و نیز آن‌ها را از آشامیدن شراب و تناول آن‌چه حلال نیست مانند گوشت خوک بازدارید و نباید کودکان شما را به خانه خود ببرند…»

از امام کاظم علیه‌السلام پرسیدند: زنی، اهل فحشا است، آیا از شیر او به فرزند خود بدهیم؟
امام علیه‌السلام پاسخ داد: «آن شیر، به سبب ناصالح بودن صاحبش، صلاحیت ندارد؛ حتی شیر دختر آن زن را (اگر شیرده است) نباید به نوزادان خود بخورانید.»
از حضرت باقر علیه‌السلام روایت شده است:
«شیر زن یهودی و مسیحی و گبر، در نزد من از شیر ولدالزنا محبوب‌تر است.»

این روایات از پیامبر و امامان بزرگوار ما صلوات‌الله‌علیهم‌اجمعین که از وحی سرچشمه می‌گیرد حاکی از آن است که شیر در تربیت و زیبایی و اخلاق کودک بسیار مؤثر است.
بدین ترتیب از شیر چند گروه، باید دوری جست:
1. شیر مادری که دیوانه، سبک‌مغز و احمق است.
2. شیر مادری که از راه نامشروع، باردار شده است.
3. شیر مادری که به کردار ناروا مبادرت می‌ورزد.
4. شیر مادری که مادر او از طریق نامشروع، وی را باردار بوده است.
5. شیر مادری که بیماری مسری و واگیردار دارد.
6. شیر مادری که در حال خشم و غضب به سر می‌برد.
7. شیر مادری که دارای جهان‌بینی الهی نیست و به خدا ایمان ندارد. بر این اساس استفاده از شیر زن مجوسی نهی شده است.
8. شیر مادر شرور و ستم‌پیشه
9. شیر مادر بدزبان
10. شیر مادری که از غذای حرام ارتزاق کند.
11. شیر مادری که «عمشاء» یعنی شب‌کور است.
12. شیر مادری که کریه‌المنظر (بسیار زشت صورت) است.
13. شیر مادری که دشمن اهل بیت پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله است.
14. شیر مادری که در زندگی به مسائل بهداشتی توجهی نمی‌کند و به نظافت و طهارت اهمیت نمی‌دهد.
15. شیر مادری که می‌گُساری می‌کند.
البته در پایان باید این سخن امیرالمؤمنین علیه‌السلام را همواره مدنظر قرار داد که فرموده‌اند:
«زنان‌تان را از شیر دادن به این و آن بازدارید؛ زیرا آنان این شیر دادن را از یاد می‌برند.»
مادر باید مواظب باشد تا در کنار فرزند خود، حتی‌المقدر به اطفال دیگران شیر ندهد.