نکات روزهای اول شیردهی

نکات روزهای اول شیردهی
روزهای اول شیردهی
اولین باری که مادر در اتاق زایمان کودک خود را در آغوش می‌گیرد پستان خود را در دهانش می‌گذارد. در این مرحله شیر کامل هنوز تولید نشده و پستان ماده‌ای به‌نام آغوز یا کلستروم می‌سازد که نقش مهمی در ایمنی کودک در مقابل عفونت‌ها دارد.
اگر به نظر می‌رسد که نوزاد در پیدا کردن نوک سینه و یا نگه‌داشتن آن در دهان مشکل دارد مادر آرامش خود را حفظ کند. شیردادن هنری است که نیاز به آرامش و تمرین دارد. هیچ کس انتظار ندارد که مادر در شروع همه چیز را بداند بنابراین نگرانی به خود راه ندهد و اگر در بیمارستان است سعی کند از پرستار اتاق زایمان یا بخش کمک بگیرد. (اگر کودک نارس به‌دنیا آمده باشد ممکن است مادر نتواند در ابتدا به او شیر دهد. به جای آن باید شیر خود را بدوشد و با کمک شیشه به نوزاد بدهد)
باید به خاطر داشت که شیردادن نباید دردناک باشد. دهان نوزاد باید قسمت بزرگی از منطقه تیره دور نوک پستان را بپوشاند و نوک پستان باید کاملاً در دهان نوزاد فرو رفته باشد. اگر مکیدن نوزاد باعث درد می‌شود باید نوک سینه را از دهانش خارج کرد (برای این کار مادر انگشت کوچک خود را بین دهان نوزاد و نوک سینه فشار دهد) و دوباره سعی کند. آمادگی قبل از شیردهی و روش صحیح شیردادن را بخوانید.

چند وقت یک بار باید شیر داد؟
مادران هر چه بیشتر شیر دهند شیر کامل زودتر ساخته می‌شود و شیر بیشتری نیز در پستان تولید می‌شود. شیر دادن به تعداد 10 تا 15 بار از هر پستان، 8 تا 12 بار در هر 24 ساعت میزان مناسبی است. طبق آخرین توصیه‌های انجمن طب اطفال آمریکا، باید هر زمانی که نوزاد علائم گرسنگی را بروز می‌دهد به وی شیر داد. این علائم عبارت‌اند از:
– افزایش هوشیاری یا فعالیت
– تکان دادن لب‌ها و شکلک در آوردن
– به‌دنبال سینه گشتن
– گریه معمولاً دیرتر رخ می‌دهد. به عبارت دیگر مادر باید قبل از این که نوزاد شروع به گریه کند به وی شیر بدهد.
در چند روز اول ممکن است مادر نوزاد خود را برای شیر دادن بیدار کند و نوزاد ممکن است هنگام شیر خوردن به خواب برود. برای این که مادر مطمئن شود نوزادش به اندازه کافی شیر می‌خورد اگر از آخرین باری که شیر خورده چهار ساعت گذشته باشد، بهتر است بیدارش کند. زمانی که نوزاد بتواند مدت بیشتری هوشیار باشد می‌توان یک رویه ثابت به صورت هر 1 تا 3 ساعت شیر دادن در نظر گرفت. (این فاصله شب‌ها که نوزاد وسط شیر خوردن خوابش می‌برد کوتاه‌تر است). تعداد نوبت و طول مدت شیر دادن به نوزاد را نیز بخوانید.

شیر دادن راحت
از آن‌جا که شیر دادن گاهی ممکن است تا 40 دقیقه هم طول بکشد، بهتر است مادر یک جای مناسب را برای شیر دادن انتخاب کند. مادر نوزاد را در وضعیتی بگیرد که به دست و کمر خودش فشار نیاید. معمولاً نگه‌داشتن نوزاد به گونه‌ای که پشت سرش روی دست مادر باشد بهترین حالت است ولی وضعیت نگه‌داشتن نوزاد به راحتی مادر بستگی دارد. اگر مادر نشسته شیر می‌دهد یک بالش شیردهی بسیار کمک کننده خواهد بود. به هر حال تا زمانی که خود و نوزادش در وضعیت راحتی قرار ندارند شروع به شیر دادن نکند چون این کار مدت زیادی طول می‌کشد و ممکن است خسته شوند.

تغذیه در دوران شیردهی
یک رژیم غذایی طبیعی و سالم تنها چیزی است که مادر در دوران شیردهی به آن نیاز دارد. در گذشته توصیه می‌شد که مادران شیرده 400 تا 500 کالری اضافه در روز دریافت کنند، ولی تحقیقات جدید نشان داده‌اند که نیازی به این کالری اضافه نیست.
بهتر است از مصرف موادی مانند کافئین، شکلات، غذاهای تند، و دیگر مواد غذایی محرک که وارد شیر شده و ممکن است برای کودک ناراحت کننده باشند پرهیز کرد. مادر سعی کند مایعات زیاد مصرف کند (اکسی توسین ترشح شده از بدن مادر هنگام شیر دادن باعث تشنگی شده و یادش می‌اندازد که آب بخورد).
مادران فراموش نکنند که هر چند شیر دادن عملی طبیعی است ولی ممکن است در روزهای اول سخت باشد. سعی کنند از تجربه مادران دیگر کمک بگیرند. توصیه‌های آن‌ها گاهی بسیار با ارزش می‌باشند. تغذیه سالم مادران شیرده را نیز بخوانید.

مشکلات شیردهی
با این که قرن‌ها است که مادران کودکان‌شان را شیر می‌دهند ولی شیردهی همیشه بدون مشکل نیست. زنان زیادی در روزهای اول دچار مشکل می‌شوند. مهم‌ترین مشکلاتی که ممکن است در 6 هفته اول شیر دادن رخ دهند عبارتند از:
تورم و التهاب پستان (وجود شیر بیش از حد در پستان) – زخم شدن نوک پستان – ماستیت (التهاب و عفونت پستان) – مادران در صورتی که مشکل دارند و نمی‌توانند خوب شیر بدهند حتماً با پزشک خود تماس بگیرند.

مزایای تغذیه با شیر مادر در روزهای اول
تغذیه مکرر و نامحدود نوزاد در روزهای اول برای تندرستی مادر و فرزندداری مزایایی است از جمله:
– نیازهای تغذیه‌ای نوزاد با آغوز تأمین می‌شود.
– به جمع شدن و برگشت رحم مادر به اندازه طبیعی کمک می‌کند.
– از احتقان (گرفتگی) پستان مادر جلوگیری می‌شود.
– از ابتلای نوزاد به زردی پیش‌گیری می‌نماید.
– قبل از آن که تولید و ترشح شیر در پستان مادر به حداکثر برسد، نوزاد روش صحیح تغذیه از پستان مادر را می‌آموزد.
لازم به ذکر است که:
– ترشح شیر مادر به استثنای زایمان اول و مواقعی که اختلالی در تغذیه نوزاد باشد، از روز دوم به سرعت افزایش می‌یابد. در مورد زایمان اول ممکن است این افزایش ترشح 5 الی 6 روز طول بکشد.
– اولین مدفوع نوزاد تیره و قیری شکل است و ممکن است 2 تا 3 روز ادامه داشته باشد.
– دادن شیر خشک، آب، آب قند، داروهای گیاهی و هر چیز دیگر به نوزاد در چند روز اول عمر با این تصور که حجم شیر مادر کم است، می‌تواند مانع افزایش مناسب حجم شیر مادر و حتی عدم موفقیت او در ادامه شیردهی شود.
– کاهش وزن نوزاد از 7 تا 10 درصد وزن هنگام تولد در طی روزهای اول عمر طبیعی است و حداکثر تا روز 10 الی 14 تولد جبران خواهد شد. شیرخوارانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند وزن کمتری از دست می‌دهند. کاهش وزن آنان سریع‌تر جبران می‌شود.
– در طول دو هفته اول عمر آغوز به‌تدریج با شیر کامل جای‌گزین می‌شود. گاهی آثار آغوز تا سه هفته در شیر مادر دیده می‌شود.
– در طول ماه اول شیردهی، بعضی مادران اظهار می‌دارند، پستان‌هایشان نرم‌تر شده و مانند روزهای اول و بعد از زایمان سفت نیست. این امر طبیعی بوده و نباید به تصور این که شیرشان کم شده است نگران شوند.
– یک شیرخوار سالم، خود برنامه تغذیه‌اش را تنظیم می‌کند ولی در مورد نوزادان نارس، ضعیف و یا بیمار ممکن است لازم باشد نوزاد را به‌طور منظم جهت شیر خوردن بیدار کرد.
– مقدار تولید شیر مادر بستگی به دفعات مکرر تغذیه شیرخوار و مکیدن صحیح و مؤثر و تخلیه کامل پستان دارد.
– پس از آن که شیر مادر جریان پیدا کرد، (معمولاً روز سوم تا چهارم تولد) اگر نوزادی که فقط شیر مادر می‌خورد حداقل 6 کهنه خیس در 24 ساعت داشته باشد، نشانه آن است که حجم شیر مادر کافی است.
– در طول 6 هفته اول، دفع مدفوع به میزان 2 تا 5 بار در روز می‌تواند نشانه دریافت کالری کافی توسط شیرخوار باشد.
نکته:
شیردهی ارتباطی به اندازه پستان ندارد بلکه ترشح هورمون پرولاکتین در اثر مکیدن بیشتر پستان توسط شیرخوار، تولید شیر را بیشتر می‌کنند.