

رشد گفتاری از 28 هفتگی تا یکسالگی
در 28 هفتگی کودک هجاهای واضحی را ادا میکند، مثل «با»، «دا»، «کا». فریادهای کودک شامل انواع مختلفی از صداهای زیر و بم است و یک صدای تودماغی نیز ظاهر میشود. او شروع به انجام بازیهایی با زبان و لبهای خود کرده است و ممکن است سعی کند با استفاده از صدا، مثلاً جیغ یا سرفه، توجه شما را جلب کند. در 32 هفتگی هجاها را به طور واضحی با هم ترکیب میکند، مثل «با – با»، «دا – دا».
پس از آن او بهتدریج صداهای «ت»، «د» و «و» را هم اضافه میکند و بعد در حدود 36 تا 40 هفتگی صداهای گفتاری واقعی را تقلید مینماید.
با رشتههای طولانی از هجاها، صداهای آهنگین، در میآورد، مثل «دادداددادداد».
در 40 هفتگی ممکن است یک کلمه با معنی را به کار ببرد، و تا 48 هفتگی تقریباً به طور حتم این کار را خواهد کرد.
درک کلام که از مقدمات اساسی گفتار است، با سرعت در حال افزایش است و در 40 هفتگی اکثر بچهها «نه» را میفهمند. کودک شما ممکن است از چند دستور ساده نیز اطاعت کند، مثلاً حرکات مربوط به شعرهای کودکانه، «دس دسی» بازی کردن، و «بای بای کردن».
در 48 هفتگی کودک شما نام خودش را میداند و نسبت به آن واکنش نشان میدهد. بلند و بیوقفه صدا در میآورد. با رفتار خود نشان میدهد که چندین کلمه آشنا را میفهمد. او ممکن است صداهای حیوانات، مثل «ما»، «قار»، «میو»، و «هاف» و یا صداهای بزرگسالان، مثل سرفه، برررر، و غیره را تقلید کند.
در این مرحله:
– اگر میخواهید کودک شما تلفظ درست کلمات و سپس ترکیب آنها و تشکیل جملات صحیح را بیاموزد، باید الگوی او باشید تا گفتار صحیح را از شما تقلید کند. بنابراین واضح و شمرده صحبت کنید و حرکات، حالات چهره، و ژستهای مناسب را با گفتار خود همراه سازید.
– برای اینکه به کودک خود کمک کنید تا صحبت کند، باید برخی از قیود خود را کنار بگذارید و همراه او سر و صداهای کودکانه درآورید. او به شما نگاه میکند و ریسه میرود و با جدیت بیشتری همان صدا را در میآورد. صداهای کودکانه را بارها تکرار کنید. به این ترتیب یادگیری تکلم برای هر دو شما تبدیل به یک بازی میشود.
– وقتی کودکتان سروصداهای نامفهوم درمیآورد، شما هم این کار را بکنید، ولی مقدار زیادی هم به طور عادی حرف بزنید، به محض اینکه کودک شما یک کلمه را به زبان آورد، آن را تکرار کنید، شادی خود را نشان دهید، و به او بگویید که چه بچه باهوشی است. صدایی را که درآورده است، مثلاً «ما» را تکرار کنید، بخندید، و او را در آغوش بکشید. او دوباره و دوباره کلمه «ما» را تکرار میکند و از ذکاوت خود خوشحال میشود.
– کودکان فقط موقعی میتوانند صحبت کنند که کلمات برای آنها معنی داشته باشند. آنها برای اینکه کلمهای را به زبان آورند باید مدتها قبل معنی آن را درک کرده باشند. معنی کلمات را بارها و بارها با استفاده از تصاویر، اداها، حرکات، و … نمایش دهید.
رشد گفتاری از یکسالگی تا 18 ماهگی
کودک نوپای شما ممکن است دو یا سه کلمه بامعنی را به زبان بیاورد، ولی حتی قبل از گفتن آنها، چند شیء ساده را وقتی که نام آنها را به زبان میآورید، میشناسد. برخی کلمات را بر عکس یاد میگیرد، مثلاً به جای «سگ» اول میگوید «گ»، بعد از مدتی «اگ» و سرانجام «سگ». برخی کلمات دیگر را ممکن است با شروع از ابتدای آنها بیاموزد، مثلاً «گ» برای «گربه». در حدود 15 ماهگی او به تدریج شروع به گفتار نامفهوم خاص خودش میکند که رشتهای از صداهای نامفهوم ولی دارای تکیه، بالا و پایین بردن صدا، عبارتبندی، فعل، و تک و توکی هم لغات واقعی است. اینها دوره تمریناتی برای سرهم کردن لغات واقعی هستند. او ممکن است یک عبارت کوتاه را که شما غالباً به زبان میآورید مثل «وای خدا»، در موقعیتهای مناسب تکرار کند.
کودک شما 2 تا 6 کلمه قابل تشخیص مىگوید و کلمات زیاد دیگرى را مىفهمد. فرمانهاى ساده را مىفهمد و اجرا مىکند، مثلاً در را ببند، کفشهایت را برایم بیاور. با علاقه به تصاویر کتاب نگاه مىکند و به آنها دست مىکشد.
در 18 ماهگی کودک شما احتمالاً میتواند چیزهای زیادی را در کتاب ها و زندگی روزمره وقتی نامشان را بگویید نشان دهد. از کتابهاى مصور لذت مىبرد. آواز مىخواند و سعى مىکند در شعرهاى کودکانه همراهى کند و غالباً اشیاء رنگین را در آنها مىشناسد و به آنها اشاره مىکند. صفحات را دو تا یکى ورق مىزند. او قاعدتاً باید بتواند در حدود 10 کلمه بامعنی را به کار ببرد و با خودش زمزمه کند، در واقع از 6 تا 20 کلمه استفاده مىکند و کلمات بسیارى را مىفهمد.
کتاب های مورد علاقه کودکان چه ویژگی هایی دارند و 15 ترفند برای زمانی که برای کودک خود کتاب میخوانید را نیز بخوانید.
در این مرحله:
– اکنون که کودک شما تحرک بیشتری دارد، میزان فهم او بسیار فراتر از توانایی وی برای بیان خواستههایش است. به عنوان مثال «مامان» ممکن است معانی زیادی داشته باشد، از جمله اینکه «مامان کمی آب به من بده». وقتی متوجه شدید منظور او چیست بگویید «مامان به تو آب میده» و کلمه آب را دوباره تکرار کنید. او بهزودی خواهد گفت: «مامان آب».
– کودکتان را با انواع صداها، مثل صدای حیوانات، وسایل نقلیه، و… آشنا کنید. او نسبت به صداها کاملاً توجه دارد، بنابراین به آنها اشاره کنید: در جیرجیر میکند، شیر آب چیک چیک میکند، کاغذ خشخش میکند.
– تا میتوانید برایش کتاب بخوانید، کتابهای مورد علاقه او را بارها با او مرور کنید، و نامها و اشیا را تکرار کنید. به چیزهای آشنا اشاره کنید و نام آنها را بگویید. از او بخواهید نامها را تکرار کند. وقتی آنها را به یاد میآورد خوشحالی خود را نشان دهید.
– همه چیزها و همه مکانها را نام ببرید. رنگ، نرمی و زبری، و سایر خصوصیات را به زبان آورید.
– هرگاه موقعیت مناسب بود عمل شمردن و استفاده از اعداد را انجام دهید.
رشد گفتاری از 18 ماهگی تا دو سالگی
در این سن گفتار کودک شما پیچیدگی بیشتری پیدا میکند. او احتمالاً واژگانی مرکب از 30 کلمه دارد و شروع به پرسیدن سؤالهای ساده مثل «کجا رفت؟» میکند و پاسخهای یک یا دو کلمهای میدهد مثل «اونجا». در حقیقت او از ترکیبات دو کلمهای زیادی استفاده میکند. در این سن عبارات منفی مثل «نمیتونم» و برخی ضمایر به واژگان او اضافه میشود.
کودک شما در این سن کمکم آهنگ صحبتکردن را یاد میگیرد و منتظر میشود تا در جاهایی که نوبت صحبت کردن اوست حرف بزند. او در برقراری ارتباط همکاری میکند. از زبان در موقعیتهای مختلف استفاده میکند؛ برای به دست آوردن چیزی، برای حرف زدن در مورد چیزی، یا برقراری ارتباط با دیگران. اما ممکن است گفتار او به علت هماهنگی ضعیف عضلات نامشخص باشد، مثلاً ممکن است به جای «هواپیما» بگوید «هماما».
در این مرحله:
– هر وقت میتوانید از صفتها استفاده کنید. معمولاً اولین صفتها عبارتاند از: «خوب»، «بد»، «قشنگ»، «اخ»، «داغ»، و «سرد». سعی کنید بهخصوص هنگامی که از غذاها، آدمها، و اسباببازیها، که موضوعات مورد علاقه کودکتان هستند صحبت میکنید، صفات را با اسمها همراه کنید، مانند «شیر سرد»، «دختر خوب»، «عروسک قشنگ».
-از قیدهایی مثل «اینجا»، و «کجا» نیز استفاده کنید روی همه فعلها تأکید کنید و برای تسهیل یادگیری، آنها را با حرکات نشان دهید.
– کودک شما خیلی قبل از اینکه از حروف اضافه استفاده کند آنها را میفهمد، ولی همیشه روی آنها تأکید کنید و نشان دهید که منظورتان چیست. همیشه نشان دهید که «زیر»، «رو»، و «پشت» کجا هستند.
– فراگیری زبان یکنواخت نیست. این روند گاهی متوقف و بعد دوباره از سرگرفته میشود. بنابراین سرنخ را از کودک خود بگیرید و به او فشار نیاورید. کودک خود را با شخص دیگری مقایسه نکنید، هر کودکی زبان را با سرعت مخصوص به خود فرا میگیرد.