احکام شیردهی – آیت الله بهجت

احکام شیردهی – آیت الله بهجت
مسائل
مسئله 1955: اگر زن بچه‌ای را با شرایطی که بعداً گفته خواهد شد، شیر دهد، آن بچه به واسطه شیر خوردن به افراد ذیل محرم می‌شود: 1- خود زن، و او را مادر رضاعی می‌گویند. 2- شوهر زن که شیر مال او است، و او را پدر رضاعی می‌گویند. 3- پدر و مادر آن زن هر چه بالا روند، اگر چه پدر و مادر رضاعی او باشند. 4- بچه‌هایی که از آن زن به دنیا آمده‌اند، یا بعداً به دنیا می‌آیند. 5- بچه‌های اولاد آن زن هر چه پایین آیند، چه از اولاد او به دنیا آمده، یا اولاد او آن بچه‌ها را شیر داده باشند. 6- خواهر و برادر آن زن، اگر چه رضاعی باشند، یعنی به واسطه شیر خوردن، با آن زن خواهر و برادر شده باشند. 7- عمو و عمه آن زن، اگر چه رضاعی باشند. 8- دایی و خاله آن زن، اگر چه رضاعی باشند. 9- اولاد شوهر آن زن، که شیر مال آن شوهر است، هر چه پایین آیند. 10- پدر و مادر شوهر آن زن، که شیر مال آن شوهر است، هر چه بالا روند. 11- خواهر و برادر شوهر که شیر مال او است، اگر چه خواهر و برادر رضاعی او باشند. 12- عمو، عمه، دایی و خاله شوهر که شیر مال او است، هر چه بالا روند، اگر چه رضاعی باشند. (هم‌چنین عده دیگری که در مسائل بعد گفته می‌شود.)
مسئله 1956: اگر زن بچه‌ای را با شرایطی که بعداً گفته خواهد شد شیر دهد، پدر آن بچه بنا بر اظهر و احوط، نمی‌تواند با دخترهایی که از آن زن به دنیا آمده‌اند ازدواج کند. هم‌چنین نمی‌تواند با دخترهای شوهر که شیر مال او است ازدواج نماید، بلکه احتیاط واجب آن است که دخترهای رضاعی او را هم برای خود عقد ننماید، ولی جایز است با دخترهای رضاعی آن زن ازدواج کند.
مسئله 1957: اگر زن بچه‌ای را با شرایطی که گفته می‌شود شیر دهد، شوهر آن زن، که صاحب شیر است، به خواهرهای آن بچه، محرم نمی‌شود.
مسئله 1958: اگر زن بچه‌ای را شیر دهد، به برادرهای آن بچه محرم نمی‌شود. هم‌چنین خویشان آن زن، به برادر و خواهر بچه‌ای که شیر خورده، محرم نمی‌شوند.
مسئله 1959: اگر مرد با زنی که دختری را شیر کامل داده، ازدواج و با آن زن نزدیکی نماید، دیگر نمی‌تواند آن دختر را برای خود عقد کند.
مسئله 1960: اگر مرد با دختری ازدواج کند، بنا بر احتیاط واجب دیگر نمی‌تواند با زنی که آن دختر را شیر کامل داده ازدواج نماید.
مسئله 1961: مرد با دختری که مادر یا مادربزرگ مرد، او را شیر کامل داده نمی‌تواند ازدواج نماید. هم‌چنین اگر زن پدر مرد، از شیر پدر او، دختری را شیر داده باشد، آن مرد نمی‌تواند با آن دختر ازدواج نماید، و چنان‌چه شخصی دختر شیرخواری را برای خود عقد کند، و بعداً مادر یا مادربزرگ، یا زن پدر او از شیر پدر آن شخص، آن دختر را شیر دهد، عقد باطل می‌شود.
مسئله 1962: با دختری که خواهر، یا زن برادر انسان از شیر برادرش او را شیر کامل داده، نمی‌توان ازدواج کرد، و هم‌چنین است اگر خواهرزاده یا برادرزاده یا نوه خواهر، یا نوه برادر انسان آن دختر را شیر داده باشد.
مسئله 1963: اگر زن نوه دختری خود را شیر دهد، آن دختر به شوهر خود حرام می‌شود، و هم‌چنین است اگر بچه‌ای را که شوهر دخترش، از زن دیگر دارد شیر دهد، ولی اگر نوه پسری خود را شیر دهد، زن پسرش، که مادر طفل شیرخوار است، بر شوهر خود حرام نمی‌شود.
مسئله 1964: اگر زن پدر دختری، بچه شوهر آن دختر را از شیر آن پدر شیر دهد، آن دختر به شوهر خود حرام می‌شود، چه بچه از همان دختر یا از زن دیگر شوهر او باشد.
شرایط شیر دادن
مسئله 1965: شیر دادنی که موجب محرم شدن است، هشت شرط دارد: 1- بچه، شیر زن زنده را بخورد، پس اگر از پستان زنی که مرده است شیر بخورد، بچه به کسی محرم نمی‌شود. 2- شیر آن زن از حرام نباشد، پس اگر شیر بچه‌ای را که از زنا به دنیا آمده به بچه دیگر بدهند، به واسطه آن شیر، بچه به کسی محرم نمی‌شود. 3- بچه، شیر را از پستان بمکد، پس اگر شیر را در گلوی او بریزند، محرم نمی‌شود. 4- دو سال بچه تمام نشده باشد، و اگر بعد از تمام شدن دو سال او را شیر دهند به کسی محرم نمی‌شود. 5- شیر از یک شوهر باشد. 6- بچه به واسطه بیماری شیر را قی نکند، ولی اگر قی کند، باز هم بنا بر احتیاط واجب کسانی که به واسطه شیر خوردن به آن بچه محرم می‌شوند، باید با او ازدواج نکنند و نگاه محرمانه هم به او ننمایند. 7- پانزده مرتبه، یا یک شبانه روز به طوری که در مسئله 1967 گفته می‌شود، شیر کامل بخورد، یا مقداری شیر به او بدهند که بگویند از آن شیر استخوانش محکم شده و گوشت در بدنش روییده است، بلکه اگر ده مرتبه هم به او شیر دهند، بنا بر اظهر کافی است، ولی احوط این است که اگر بخواهند محرمیت به وجود آید، پانزده مرتبه شیر بدهند. 8- شیر، خالص باشد و با چیز دیگر مخلوط نباشد.
مسئله 1966: اگر پیش از تمام شدن دو سال، نه مرتبه و بعد از آن، شش مرتبه شیر بخورد، به کسى محرم نمى‌شود، ولى چنان‌چه از موقع زاییدن زن شیرده، بیشتر از دو سال گذشته باشد و شیر او باقى باشد و بچه‌اى را شیر دهد، بنا بر اظهر آن بچه به کسانى که گفته شد، محرم مى‌شود.
مسئله 1967: باید بچه در بین یک شبانه روز، غذا یا شیر زن دیگر را نخورد، ولی اگر کمی غذا بخورد که نگویند در بین دفعات شیر خوردن، غذا خورده اشکال ندارد، و نیز پانزده مرتبه را از شیر یک زن بخورد و در بین پانزده مرتبه، شیر زن دیگر را نخورد و در هر دفعه بدون فاصله شیر بخورد، ولی اگر در بین شیر خوردن نفس تازه کند یا کمی صبر کند، به طوری که از وقتی که پستان در دهان می‌گیرد تا وقتی که سیر می‌شود یک دفعه حساب شود، اشکال ندارد.
مسئله 1968: اگر زنى بچه‌اى را شیر داد که شیر از شوهر اولش بود ولى هنوز ده مرتبه نشده، مثلاً بعد از طلاق از شوهر اول و تمام شدن عده با کسى ازدواج نمود و از او آبستن و داراى شیر شد، اگر بقیه شیر را از این شیر دوم به بچه بدهد، موجب محرم شدن نمى‌شود.
مسئله 1969: اگر زن از شیر شوهر خود بچه‌ای را شیر دهد، بعد شوهر دیگری اختیار کند و از شیر آن شوهر هم بچه دیگری را شیر دهد، آن دو بچه به یکدیگر محرم نمی‌شوند.
مسئله 1970: اگر زن از شیر یک شوهر چندین بچه را شیر دهد، همه آنان به یکدیگر و به شوهر و به زنی که آنان را شیر داده محرم می‌شوند.
مسئله 1971: اگر کسی چند زن داشته باشد و هر کدام آنان با شرایطی که گفته شد بچه‌ای را شیر دهند، همه آن بچه‌ها به یکدیگر و به آن مرد و به همه آن زن‌ها محرم می‌شوند.
مسئله 1972: اگر کسی دو زن شیرده داشته باشد و یکی از آنان بچه‌ای را مثلاً هشت مرتبه و دیگری هفت مرتبه شیر بدهد، آن بچه به کسی محرم نمی‌شود.
مسئله 1973: اگر زنی از شیر یک شوهر، پسر و دختری را شیر کامل بدهد، خواهر و برادر آن دختر به خواهر و برادر آن پسر محرم نمی‌شوند.
مسئله 1974: زنی که برادر انسان را شیر داده، به او محرم نمی‌شود.
مسئله 1975: انسان نمی‌تواند با دو خواهر، اگر چه رضاعی باشند، یعنی به واسطه شیر خوردن، خواهر یکدیگر شده باشند ازدواج کند، و چنان‌چه دو زن را عقد کند و بعد بفهمد خواهر بوده‌اند، در صورتی که عقد آنان در یک وقت بوده، هر دو باطل است، و اگر در یک وقت نبوده، عقد اولی صحیح و عقد دومی، باطل می‌باشد.
مسئله 1976: اگر کسی دختر عمه یا دختر خاله انسان را شیر دهد، به انسان محرم نمی‌شود.
آداب شیر دادن
مسئله 1977: مستحب است دایه‌ای را که برای طفل می‌گیرند، دوازده امامی و دارای عقل، عفت، صورت نیکو باشد، و مکروه است کم عقل یا غیر دوازده امامی یا بد صورت، یا بد خلق، یا زنازاده باشد، و نیز مکروه است دایه‌ای بگیرند که بچه او از زنا به دنیا آمده باشد.
مسائل متفرقه شیر دادن
مسئله 1978: اگر مرد پیش از آن‌که زنی را برای خود عقد کند، بگوید به واسطه شیر خوردن، آن زن بر او حرام شده، مثلاً بگوید، شیر مادر او را خورده‌ام نمی‌تواند با آن زن ازدواج کند، و اگر بعد از عقد بگوید، و خود زن هم حرف او را قبول نماید، عقد باطل است، پس اگر مرد با او نزدیکی نکرده باشد، یا نزدیکی کرده باشد، ولی در وقت نزدیکی کردن، زن بداند که بر آن مرد حرام است، مهر ندارد، و اگر بعد از نزدیکی بفهمد که بر آن مرد حرام بوده، شوهر باید مهر او را مطابق زن‌هایی که مثل او هستند بدهد.
مسئله 1979: اگر زن پیش از عقد بگوید به واسطه شیر خوردن بر مردی حرام شده، نمی‌تواند با آن مرد ازدواج کند و اگر بعد از عقد بگوید، مثل صورتی است که مرد بعد از عقد بگوید که زن بر او حرام است و حکم آن در مسئله قبل گفته شد.
مسئله 1980: شیر دادنی که موجب محرم شدن است به دو چیز ثابت می‌شود: 1- خبر دادن عده‌ای که انسان از گفته آنان یقین یا اطمینان پیدا کند. 2- شهادت دو مرد عادل یا چهار زن که عادل باشند، ولی باید شرایط شیر دادن را هم بگویند مثلاً بگویند، ما دیده‌ایم که فلان بچه بیست و چهار ساعت از پستان     فلان زن شیر خورده و چیز دیگری در این مدت نخورده، و هم‌چنین سایر شرط‌ها را که قبلاً گفته شد شرح دهند، ولی اگر معلوم باشد که شرایط را می‌دانند و در مورد این شرایط، هم‌عقیده هستند و هم‌چنین با مرد و زنی که هم‌شیر بوده‌اند در اعتقاد به محرمیت موافق باشند لازم نیست شرایط را شرح دهند، و اگر کمتر از این تعداد شهادت دهند، در قبول کردن حرف آن‌ها تأمل است، اگر چه موافق احتیاط است.
مسئله 1981: اگر شک کنند بچه به مقداری که علت محرم شدن است و با سایر شرایط شیر خورده یا نه، بچه به کسی محرم نمی‌شود، و هم‌چنین است اگر گمان داشته باشند ولی گمان به حد اطمینان نرسد. (1)

استفتائات
پرسش: آیا خواهر می‌تواند به برادر و خواهر خود شیر دهد؟
پاسخ: این کار از لحاظ شرعی اشکالی ندارد.

پرسش: آیا نوه‌هاى مادر رضاعى بر شیرخوار محرم مى‌باشند؟
پاسخ: نوه‌ها بر شیرخوار محرم مى باشند.

پرسش: اگر خواهرى بچه‌هاى خواهر خود را شیر دهد، آیا این خواهر به شوهر خواهرش محرم مى‌شود؟ در ضمن حکم فرزندان او چه خواهد بود؟
پاسخ: خواهرى که شیر داده به پدر بچه شیرخوار محرم نمى‌شود، ولى فرزندان این خواهر با پدر بچه شیرخوار محرمند.

پرسش: اگر خانمى دختر برادر شوهر خود را شیر دهد آیا غیر از آن دختر، فرزندان دیگر دو برادر مى‌توانند با هم ازدواج کنند؟
پاسخ: آن دخترى که شیر زن برادر را خورده نسبت به تمام فرزندان آن زن محرم است ولى سایر فرزندان آن دو برادر مى‌توانند با هم ازدواج کنند.

پرسش: دختر بچّه شیرخوارى، شیر خاله خود را مى‌نوشد؛ ولى نه به اندازه‌اى که باعث حرمت شود. آیا پسر این خاله مى‌تواند با آن دختر ازدواج کند؟
پاسخ: اگر به اندازه‌اى که باعث تحریم مى‌شود، نخورده است، ازدواج آنان مانعى ندارد.