

تغذیه شیرخوار با شیر گاو
کودکان قبل از یک سالگی نباید شیر گاو مصرف کنند. زیرا بدن نوزادان به شیر مادر و نه شیر فرآوری نشده گاو نیاز دارد و اگر مادری نمیتواند بنا بر دلایلی به کودک خود شیر بدهد بهتر است به دنبال شیر خشک غنی شده با آهن که از شیر معمولی درست شده باشد بگردد. این به معنای اجتناب کلی از مصرف شیر گاو نیست بلکه بیانگر این است که مصرف شیر مادر و شیرهای خشک غنی از آهن در درجه اول اولویت قرار دارند. به عبارت دیگر شیر گاو بهترین منبع دربردارنده مواد غذایی برای نوزادان نیست.
حقیقت این است که در تولید شیرهای خشک، شیر گاو به عنوان منبع پروتئین، چربی و کربوهیدرات استفاده میگردد. اما مواد دیگری نیز هنگام تولید به آن افزوده میشود.
اگر به جای شیر خشک به نوزاد شیر گاو فرآوری نشده داده شود بعد از مدتی ممکن است علائم کمبود بعضی از مواد مغذی نظیر آهن، اسیدهای چرب ضروری و ویتامینی ظاهر گردد. شیر گاو همچنین دارای مقادیر بیش از حد لازم سدیم است که این مقدار به هیچ وجه برای نوزاد نیاز نیست.
همچنین از آنجایی که دستگاه گوارشی نوزاد هنوز تکامل نیافته است، لذا مصرف مقادیر زیاد پروتئین موجب از دست دادن خون، از ناحیه رودهای- معدهای و به دنبال آن کاهش ذخیره آهن در بدن نوزاد گردد.
بنابراین قبل از سن یک سالگی تنها مصرف شیرهای خشک فرآوری شده و غنی شده میتوانند نیازهای تغذیهای نوزادان را برآورده نماید.
همچنین در مورد کودکانی که ممکن است بهطور ارثی آمادگی ابتلا به آلرژی غذایی داشته باشند استفاده تنها از شیر مادر میتواند باعث شود که دستگاه گوارشی آنها به خوبی تکامل یافته و احتمالاً در سنین بعد از یک سالگی بتواند بدون ابتلا به عوارض این آلرژی از هر نوع شیر و غذایی که تمایل دارند استفاده نماید.
اگر چه هنوز بهطور کامل اثبات نشده است اما دلایل زیادی که وجود دارد بیان میدارند در مورد کودکانی که بهطور ارثی استعداد ابتلا به دیابت وابسته به انسولین را دارند مصرف زودهنگام شیرهای غیر از شیر مادر – قبل از یک سالگی – میتواند یک عامل تسهیلکننده، تسریعبخش و خطرناک باشد.
همچنین ترکیبی از استعداد ارثی و مصرف زود هنگام از شیر گاو میتواند موجب بروز دیابت کودکان گردد.
طرز تهیه و مصرف شیر گاو برای نوزاد را نیز بخوانید.
زمان دادن شیر گاو به کودک
شیر گاو برای اولین سال زندگی اصلاً مناسب نیست، اما از حدود یک سالگی به بعد کمی شیر گاو و یا غذاهایی که حاوی مقادیر کمی شیر گاو هستند میتوانند به عنوان یک غذای کمکی مورد استفاده قرار بگیرند.
راههای زیادی برای آغاز استفاده از شیر گاو وجود دارد مثلاً میتوانید آنها را به پورهها و غذاهای تهیه شده از غلات برای کودکان بیفزایید. همچنین میشود مقداری شیر گاو را با میوههای تازه مخلوط کرد و به کودک داد. میتوان با ترکیب نمودن کمی شیر کامل، پوره سبزیجات و کمی ادویه یک غذای عالی برای نوزادان و کودکان تهیه نمود.
با طرز تهیه تعداد زیادی غذای کمکی برای کودکان آشنا شوید.
هر چه سن کودکان افزایش مییابد نگرانی از کمبود کلسیم نیز افزایش مییابد. بیش از بیست درصد از کودکان مقادیر ناکافی از کلسیم را دریافت میکنند. این امر بدان علت است که اکثر کودکان از نوشیدنیهایی استفاده میکنند که حاوی مقادیر ناکافی سدیم میباشد.
سالهای اولیه زندگی یک کودک زمان رشد و تکامل استخوانهای اوست؛ لذا مصرف مواد غذایی حاوی کلسیم زیاد در این سن بسیار مفید میباشد. در این مورد شیر یک نوشیدنی خوب و مفید است زیرا قند موجود در شیر (لاکتوز) و همچنین ویتامین D موجود در آن از عواملی هستند که موجب افزایش جذب کلسیم میشوند.
دلایل مخالفت تغذیه نوزاد با شیرگاو
شیر و سایر مواد لبنی منابع ارزشمند پروتئینی هستند و در آنها کلسیم به وفور یافت میشود. به علاوه دارای طعم مطبوعی هستند. این مزایای شیر هرگز قابل تغییر نیست. اما گاهی اوقات توصیه میشود از مصرف شیر گاو در کودکان زیر دو سال و بزرگسالان، پرهیز شود.
برخی از مشکلات ناشی از مصرف شیر نوزادان و کودکان زیر یک سال به شرح زیر است:
خونریزی دستگاه گوارش در طول دوران نوزادی
در برخی از کودکان زیر یک سال، مصرف شیر گاو منجر به خونریزی رودهای میگردد. این خونریزی آهسته، در طول دستگاه گوارش منجر به ایجاد کمخونی از نوع فقر آهن میشود. به همین علت است که متخصصان اطفال، غالباً مصرف شیر گاو را در طول اولین سال تولد توصیه نمیکنند.
حساسیت غذایی
حدود 1 درصد کودکان به پروتئین شیر گاو حساسیت دارند. مصرف فرآوردههای لبنی در این گروه موجب ایجاد کهیر، اسهال ، خارش و بروز سایر نشانگان حساسیتی است. بنابراین از تغذیه این دسته از کودکان با شیر گاو میبایست اجتناب کرد.
حملات قلبی
کودکانی که در خانوادههای آنها عوامل افزایش دهنده احتمال بروز حملههای قلبی زودهنگام (دیابت، دود سیگار، …) مشاهده میشود، باید از مصرف فرآوردههای شیر گاو پرهیز کنند. چرا که میزان کلسترول و چربیهای غیر اشباع شیر زیاد است. برای کاهش این عارضه بهتر است کودک خود را با شیر بیچربی و یا شیر کمچربی (1 درصد) تغذیه کنید.
دیابت
نتایج یک تحقیق بیانگر آن است، که پروتئین شیر گاو موجب ایجاد علائم دیابت میگردد. ولی در تحقیق دیگری، وجود این رابطه اصلاً تأیید نشده است. به این ترتیب، این فرضیه نمیتواند دلیلی برای عدم مصرف شیر باشد.
اقدامات احتیاطی برای کسانی که از شیر پرهیز میکنند
کودکان و بزرگسالانی که باید در رژیم غذایی خود از مصرف شیر و فرآوردههای آنها پرهیز کنند، باید سایر منابع غنی کلسیم را در جیره غذایی خود قرار دهند. چرا که کمبود کلسیم منجر به بروز راشیتیسم میشود. در این بیماری، استخوانها نرم، کوتاه و شکننده میشوند. به علاوه، این دسته از کودکان به دلیل آن که فاقد ذخایر کافی کلسیم مورد نیاز بدن هستند، مستعد ابتلا به پوکی استخوان در بزرگسالی میشوند. برخی از سبزیجات، مانند کلم بروکلی و کلم پیچ، حاوی مقادیر قابل توجهی کلسیم هستند. اگر چه مشکل است، انسان در طول روز، آنقدر از این نوع کلم بخورد تا کلسیم مورد نیازش تأمین شود. بنابراین کودکانی که به هر دلیل از مواد لبنی استفاده نمیکنند باید کلسیم را از منابع دیگری دریافت کنند، که غالباً به صورت قطره، قرص جویدنی و قرص بلعیدنی موجود است. آب میوههای غنی شده با کلسیم که در دسترس قرار دارند نیز مفید هستند.
توصیههای مفید
1 در طول اولین سال تولد، کودکان باید با شیر مادر تغذیه شوند و در غیر این صورت باید قطره آهن دریافت کنند.
2 کودکان 12 تا 24 ماهه باید شیر کامل گاو مصرف کنند.
3 کودکانی که به دلیل نپسندیدن طعم شیر، روزی سه لیوان شیر نمینوشند، بهتر است با شیرهای طعمدار مانند شیر شکلات یا شیر توت فرنگی تغذیه شوند. این گونه شیرها عوارض جانی ندارند.
4 پس از سن 2 سالگی، کودکان باید با شیر کمچربی تغذیه شوند و اگر اضافه وزن دارند از شیر بیچربی استفاده کنند.