عادات بد شبانه نوزاد
عادات شبانه
کودکان اغلب در طول خواب به عادات دیرینهای چون آرامکردن آگاهانه یا نیمهآگاهانه خود باز میگردند. نوزادان در خواب با روش همیشگی خود را آرام میکنند.
مکیدن شست
مکیدن شست یکی از شناختهترین عادات شبانه است. چون شست همیشه در دسترس است و کودک میتواند با آن خود را آرام سازد. بعضی از کودکان و نوزادان بدون مکیدن شست خود نمیتوانند بخوابند. برخی دیگر از کودکان تمام شب را به مکیدن شست میگذرانند. مکیدن شست برای اغلب نوزادان بیضرر است و جراحتی بر جای نمیگذارد. ولی برخی دیگر چنان با شست به دندانهای جلوی خود فشار میدهند که دندانهای آنها کج میشود و به ارتودنسی نیاز پیدا میکنند. اگر کودک شما مشکل دندانهای جلو را پیدا نکرده است، به او اجازه دهید به کار خود ادامه بدهد. این عادت هم مانند سایر عادات کودکی به تدریج از بین خواهد رفت. اگر پزشک متخصص تشخیص داد که دندانهای کودک به علت مکیدن شست کج شدهاند، دقت کنید که در چه مرحلهای از دوره خواب شروع به مکیدن میکند. اگر در ابتدای دوره خواب است نیاز به تسکیندهنده دیگری دارد.
لحظاتی به معنی لغت «آرامبخش و تسکیندهنده» توجه کنید. یعنی چیزی که موجب آرامش میشود. این دقیقاً همان چیزی است که کودک در مرحله انتقال از بیداری به خواب به آن نیاز دارد. چیزی که انتقالی آرام را به کودک اعطا میکند. به
همین دلیل است که کودکان معمولاً به قابل دسترسترین تسکیندهنده متوسل
میشوند، مثل انگشتان دست. اگر مایلید و یا مجبورید عادت مکیدن شست را تغییر دهید، تسکیندهنده دیگری انتخاب کنید.
برای این کار میتوانید آرامبخش دیگری را جایگزین آن نمایید که کودک به جای مکیدن آن را نوازش و با آن بازی کند. مثل یک خرس یا هر اسباببازی پشمالوی دیگر، البته در صورتی که کودک شما حساسیت نداشته باشد. من پیشنهاد میکنم خرس آنقدر بزرگ باشد که دست کودک به دور آن بسته شود و نتواند شست خود را در دهان قرار دهد. انتخاب دیگر، پدر و مادر هستند.
مادری شکایت میکرد که: «من نمیخواهم یک تسکیندهنده انسانی باشم. اشتباه نیست که دائماً به او شیر بدهم تا بخوابد؟»
نه تنها اشتباه نیست بلکه کاری است بسیار پسندیده و درست. آیا زیبا نیست که شخص مورد توجه و علاقه کودک، تسکیندهنده و آرامبخش زمان خواب او هم باشد؟ اینها خاطراتی است که در ذهن کودک باقی مانده و بدون شک زمانی خواهد رسید که با خود فکر میکند پدر و مادر چگونه برای بزرگکردن او تلاش و فداکاری نمودهاند.
محققان، پنجاه کودک بین یک تا هفتساله را که عادت به مکیدن شست داشتند با گروه دیگری که این عادت را نداشتند، مورد مطالعه و بررسی قرار دادند. نتیجه مطالعات این بود: گروهی که عادت به مکیدن شست داشتند، بیشتر به شیشه شیر تمایل نشان میدادند. هر چه مدت تغذیه با شیر مادر بیشتر باشد، احتمال مکیدن شست در کودکان کمتر میشود. کودکانی که این عادت را دارند، معمولاً برای تغذیه آنان برنامهریزی شده و بدون توجه به نیاز کودک سر ساعت معینی به آنها شیرداده شده است. نکته مهمتر و جالبتر این است که 96 درصد از کودکانی که به مکیدن شست عادت دارند، بچههایی هستند که برای خوابیدن پس از تغذیه در اتاق خود تنها رها شدهاند. در میان نوزادانی که عادت مکیدن انگشت ندارند، هیچ نمونهای دیده نشده که برای خوابیدن در اتاق خود تنها مانده باشند. در عوض این کودکان آنقدر سینه مادر را مکیدهاند تا به خواب عمیقی فرو رفتهاند. با شروع خواب ابتدائیترین واکنشها مانند دست به دهان بردن و مکیدن انگشتان برانگیخته میشود و شدت مییابد. محققان استدلال میکنند که اگر نوزاد در حال مکیدن سینه مادر، شیشه و یا هر آرامبخش دیگری مثل پستانک به خواب رود، نیمههای شب واکنش مکیدن در او بر انگیخته نخواهد شد. به عبارت دیگر، وقتی نیاز کودک کاملاً برآورده گردد، ناپدید میشود. نیازی که برآورده نشود، از بین نمیرود بلکه به صورتهای دیگر ظاهر میگردد و بعضی اوقات هم به صورت یک عادت ناپسند ظاهر میشود.
بچههایی که با خوردن شیرمادر به خواب رفته و مراقبتهای شبانه نامحدودی داشتهاند و به اجبار به رختخواب برده نشدهاند بلکه با میل و رغبت خوابیدهاند، عادت ناپسند مکیدن انگشت را پیدا نکردهاند. ولی تعداد دیگری از نوزادان با وجود مراقبتهای شبانه باز هم تمایل زیادی به مکیدن انگشت دارند. تعداد زیادی از این بچهها مشکل کج شدن دندانهای جلو را پیدا نمیکنند و به تدریج ظرف دو سال اول تولد، این عادت را فراموش میکنند. این عادت غریزی است و اکتسابی نیست. همانطور که مطالعات سونوگرافی نشان داده است، جنین در رحم مادر نیز انگشت شست خود را میمکد.
اگر چه تسکیندهندههای مصنوعی یا مکیدن انگشت، موجب آسیبرساندن به دندانها میگردند، ولی بهتر است سعی نکنید مانع انجام این کار شوید، چون کودک نیاز به وسیلهای برای تخلیه هیجانات خود دارد. اگر در عادات او خللی وارد شود، کودک هیجانات خود را با عادات غیرعادیتری به صورت بینظمی، کجخلقی و خشم تخلیه میکند. هر کدام از ما، در سنین مختلف تسکین دهندهای داشتهایم. کمی فکر کنید که تسکیندهندههای ما آدم بزرگها چه چیزهایی بوده است.
ما آدامس میجویم، شکلات و آبنبات میمکیم و سیگار میکشیم. همه این کارها را میکنیم و از آن لذت میبریم و یا هیجانات خود را فرو مینشانیم. در حالیکه بزرگسالان حاضر به ترک عادات خود نیستند، آیا باید از کودکان توقع داشته باشیم عادات خود را ترک کنند؟
به هم ساییدن دندان
به هم ساییدن دندان نیز یکی از عادات شبانه است که صدای چِندشآوری دارد. بعضی از کودکان حتی قبل از رویش دندانها، فک بالا و پایین خود را به هم میسایند. دندانپزشکان معتقدند که این عمل یک عادت ماهیچهای است که موجب فرونشاندن هیجانات طفل میگردد.
با توجه به تعداد دندانها، طفل میتواند صداهای ناهنجاری از ساییدن دندانهای خود تولید نماید. ساییدن دندان ممکن است نشاندهنده عوارض ناشی از حساسیت باشد. مثلاً کودک فک بالا و پایین را به هم میساید تا با انقباض ماهیچهها فشاری را که بر اثر حساسیت، روی گوشمیانی او وارد میآید، آزاد کند. بعضی دندانپزشکان موفق شدهاند با قراردادن وسیلهای در دهان کودک، عادت مکیدن انگشت و ساییدن دندانها را از بین ببرند.
این وسیله در واقع یادآوریکننده است نه بازدارنده و کودک به محض فروبردن انگشت در دهان و لمس وسیله روی فکهای خود به خاطر میآورد که نباید انگشت خود را در دهان فرو برده یا دندانها را روی هم بساید.
بیدار شدن در نیمهشب برای بطری شیر
پس از رویش چهار تا شش دندان در دهان کودک (تقریباً حدود یکسالگی) قبل از خواب بهتر است چیزی جز آب در شیشه شیر کودک نریزید. شکر موجود در شیر، شیرخشک و به خصوص آب میوه باعث فساد دندانها میگردند که آن را «پوسیدگی ناشی از بطری» مینامند. چون به هنگام خواب ترشح بزاق در دهان کاهش مییابد و در نتیجه اعمال طبیعی در دهان انجام نمیگیرد. در مورد کودکی که عادت کرده قبل از خواب یک بطری آبمیوه بخورد، از روش آبکیکردن آبمیوه استفاده کنید، یعنی افزودن تدریجی آب به آبمیوه. تا زمانی که به جای آبمیوه در بطری فقط آب باقی مانده باشد و پس از اینکه کودک از خواب بیدار شد، دندانهای او را مسواک کنید.