برونشیت و التهاب نایژک ها

برونشیت و التهاب نایژک ها
برونشیت از بیماری‌های رایج در کودکان است. این بیماری در اثر التهاب و یا عفونت نایژه‌ها (مسیر هوای اصلی که از نای جدا شده و وارد شش‌ها می‌شود) به وجود می‌آید.
التهاب نایژک ها (مجاری ریز هوایی که داخل شش‌ها منتشر هست‌اند) یا برونشیولیت نیز مشابه برونشیت است، اما بیش‌تر در نوزادان زیر هجده ماه روی می‌دهد.

برونشیت
برونشیت، انواع گوناگون دارد که عبارت‌اند از:
1- برونشیت عفونی حاد
2- برونشیت تحریکی
3- برونشیت ناشی از حساسیت
برونشیت عفونی حاد، رایج‌ترین نوع برونشیت در کودکان است. این بیماری بیش‌تر در فصل‌های سرد سال و به دنبال یک عفونت ویروسی حلق و بینی و یا یک سرماخوردگی ساده روی می‌دهد. باکتری‌ها ممکن است از طریق عفونت سینوس‌ها باعث وخیم شدن یک سرماخوردگی ساده شوند. وجود ترشحات عفونی از بینی به گلو موجب پیدایش برونشیت خواهد شد.
برونشیت تحریکی در کودکانی روی می‌دهد که در معرض گرد و غبار، دود و گازهای شیمیایی قرار دارند. دود سیگار از رایج‌ترین مواد تحریک‌کننده در خانواده‌های سیگاری است. برونشیت ناشی از حساسیت همراه با سرفه است، اما در آن تنفس صدادار وجود ندارد. این نوع از برونشیت، هنگامی روی می‌دهد که کودک مبتلا به حساسیت، مواد حساسیت‌زا را استشمام کند.

علائم برونشیت عفونی
ممکن است پس از پیدایش علائم سرماخوردگی (آب‌ریزش از بینی، عطسه و تب خفیف)، سرفه‌های خشک آشکار شود. این سرفه‌های مرطوب و عمیق، در عرض یک یا دو روز افزایش می‌یابد. سرفه‌ها گاهی همراه با دفع چرک زرد رنگ و یا ترشحات سفید رنگ هستند. با افزایش سرفه‌ها، تنفس صدادار شده و صدای حرکت ترشحات به هنگام عبور هوا به گوش می‌رسد.

مراجعه به پزشک
هرگاه کودک بی‌قرار شده و خواب و خوراک او مختل شود و هم‌چنین به محض دیدن علائمی چون اشکال در تنفس و کشیده شدن سینه به سمت داخل در هنگام نفس کشیدن، باید به پزشک مراجعه کنید.
برونشیت به طور معمول با تب خفیف (38 تا 39 درجه) چند روزه همراه است، همچنین سرفه‌ها چند هفته ادامه داشته و سپس ناپدید می‌شوند. برونشیت حاد یک بیماری ملایم است، اما امکان دارد به ذات‌الریه تبدیل شود، از این رو باید در مراحل نخستین مورد مراقبت درمانی قرار گیرد.
برونشیت‌های حاد که ماه‌ها طول می‌کشند و برای سال‌ها به طور متناوب روی می‌دهند، برونشیت مزمن نامیده می‌شوند. برونشیت مزمن، بیشتر به دلیل وجود ناراحتی‌هایی از قبیل بیماری‌های مزمن شش‌ها، سینوزیت مزمن و حساسیت به وجود می‌آید، زیرا این بیماری در بلند مدت، نایژه‌ها را به طور دائم تحریک کرده و ملتهب می‌سازند.
التهاب نایژک ها در نوزادان
این بیماری در اثر عفونت‌های ویروسی دستگاه تنفس نوزادان به وجود می‌آید.10 تا 15 درصد نوزادان پیش از این که بتوانند راه بروند، به این بیماری مبتلا می‌شوند و 50 درصد از این کودکان در سنین بالاتر آسم می‌گیرند که علت این ارتباط هنوز نامعلوم است.

علت‌های التهاب نایژک ها
نوزادان و کودکان به طور معمول در اثر تماس با والدین یا سایر کودکان آلوده به ویروس، دچار آلودگی می‌شوند. آلودگی‌های ویروسی به طور معمول در فصل‌های سرد سال روی می‌دهد. ترشحات بینی و حلق از طریق عطسه، سرفه و صحبت، موجب پراکنده شدن ذرات معلق ویروس‌دار در هوا می‌شود. کودکان با تنفس هوای آلوده به این ذرات، پس از یک تا ده روز، علائم بیماری را آشکار می‌سازند. ملتهب شدن جداره مجاری تنفسی نیز ترشحات را افزایش می‌دهد. این ترشحات به همراه سلول‌های مرده موجب گرفتگی مجاری هوایی شده و تنفس را دشوار می‌سازند.

نشانه‌های التهاب نایژک ها
چنان‌چه نوزاد دچار عفونت باشد، در همان روزهای نخست، علائمی چون عطسه، آب ریزش از بینی، سرفه، تنفس صدادار و تب خفیف را آشکار می‌کند. با پیشرفت بیماری، تنفس کودک سریع و دشوار می‌شود، زیرا هوای تازه به سختی به شش‌ها می‌رسد و هوای دارای دی اکسید کربن، در ریه‌ها حبس شده و به سختی خارج می‌شود که کودک را بسیار خسته می‌کند. اگر بیماری او شدید باشد، نمی‌تواند به اندازه کافی آب بنوشد. این حالت برای والدین وحشت‌آور است. اگر چه مشکل است، ولی سعی کنید هر نیم ساعت یک‌بار، مقدار کمی آب به کودک بدهید تا کم آبی او جبران شود.
التهاب نایژک‌ها در نوزادان، به طور معمول در عرض پنج روز تخفیف می‌یابد. کودکان بزرگ‌تر که با همان ویروس آلوده شده‌اند، فقط علائم یک سرماخوردگی ساده را نشان می‌دهند، زیرا ممکن است پیش از این با همان ویروس در تماس بوده و نسبت به آن مقاوم شده باشند.

ناراحتی‌های تنفسی
علائم ناراحتی‌های تنفسی عبارت از:
– تنفس سریع؛
– گشاد شدن حفره‌های بینی؛
– کشیده شدن سینه به سمت داخل (در ناحیه بین دنده‌ها، زیر دنده‌ها و قفسه سینه)؛
– صدای خرناس و یا خس‌خس تنفسی؛
– آبی‌رنگ شدن ناخن‌ها و لب‌ها (در این حالت، وضعیت اضطراری است).
مشاهده هر یک از علائم پیش گفته، نشان‌دهنده خطر است. در چنین حالاتی خیلی سریع با پزشک تماس بگیرید یا کودک را به بخش فوریت‌های پزشکی برسانید. امکان دارد در برخی موارد کودک بستری شود تا تحت اکسیژن درمانی قرار گیرد.

کمک والدین

1- به خاطر داشته باشید، نشانه‌های سرماخوردگی همیشه در حد یک سرماخوردگی ساده باقی نمی‌ماند و وخیم‌تر می‌شود؛
2- چنان‌چه پس از گذشت پنج روز علائم سرماخوردگی برطرف نشد، یا ناراحتی‌های تنفسی (علائم یاد شده) در هر لحظه دیده شد، کودک را برای معاینه نزد پزشک ببرید؛
3- در صورت مشاهده سرفه‌های عمیق و تنفس صدادار، کودک را به‌طور شبانه روزی زیر نظر داشته باشید؛
4- تا حد امکان از بردن کودک به میهمانی‌های شلوغ، به ویژه در فصل‌های سرد خودداری کنید. همراهی با گروه‌های ورزشی و گرد آمدن در فصل‌های سرد خطرناک است، با وجود این بسیاری از مردم ترجیح می‌دهند، این خطر را بپذیرند؛
5- از دوستان خانوادگی و بستگانی که سرماخوردگی دارند، دوری کنید. نوزاد شما نباید به این افراد آلوده تماس نزدیک داشته باشد.

کمک پزشک

1- معاینه کودک؛
2- عکس‌برداری از سینه؛
3- تجویز آنتی‌بیوتیک در صورت وجود عفونت؛
4- توصیه به نصب تبخیرکننده هوای سرد در اتاق کودک؛
5- تجویز شربت سینه.

برونشیولیت
این عفونت ویروسی حاد ریه‌ها موجب التهاب نایژک‌ها (کوچک‌ترین مجاری هوای ریه‌ها) می‌شود برونشیولیت که عمدتاً در کودکان زیر 1 سال رخ می‌دهد و می‌تواند بیماری وخیمی باشد، معمولاً در ماه‌های زمستان به طور همه‌گیر شایع می‌شود.

علائم بیماری
در آغاز کودک شما ممکن است علائمی شبیه سرماخوردگی از خود بروز دهد. پس از 2 یا 3 روز، علائم زیر ممکن است بروز کند:
– سرفه خشک و خشن
– خس‌خس سینه یا نفس سریع و مشکل یا هر دو. در بعضی از شیرخواران، مکث‌های طولانی (بیش از 10 ثانیه) بین نفس‌ها رخ می‌دهد.
– امتناع از خوردن
– آبی شدن لب‌ها و زبان
– خواب‌آلودگی غیر عادی
اگر کودک شما زیر یک سال دارد و سرفه یا خس‌خس یا هر دو را دارد، با پزشک تماس بگیرید. اگر تنفس کودک دشوار است. لب‌ها و زبان او آبی است، یا کودک خواب آلوده است، آمبولانس خبر کنید.

درمان
برای برونشیولیت خفیف، پزشک ممکن است داروی بازکننده مجاری هوا تجویز کند و به شما توصیه کند که در منزل از کودک مراقبت کنید. به کودک مایعات فراوان بدهید و تعداد دفعات غذای او را بیش‌تر و مقدار هر بار را کم‌تر کنید. قطره یا شربت استامینوفن ممکن است به پایین آوردن تب کمک کند. خلط غلیظ در ریه‌ها را با زدن به پشت کودک می‌توان خارج کرد. برونشیولیت خفیف معمولاً ظرف حدود یک هفته بهتر می‌شود.
به کودکی که نیاز به درمان در بیمارستان داشته باشد ممکن است اکسیژن در داخل کیسه پلاستیکی که روی سر او گذاشته می‌شود داده شود. ممکن است تغذیه او با گذراندن لوله‌ای از طریق بینی یا گاهی به صورت داخل وریدی صورت گیرد. در موارد شدید، ممکن است تهویه مکانیکی لازم باشد. وقتی کودک مجدداً شروع به تغذیه به طور عادی کرد که معمولاً حداکثر 7 روز طول می‌کشد، از بیمارستان مرخص می‌شود، اما سرفه کودک ممکن است تا 6 هفته دوام یابد.

تسکین سرفه
کودک را روی پاهای خود قرار دهید و آرام به پشت او بزنید تا مخاط غلیظ کنده شود.

برونشیولیت موجب لطمه دائمی به ریه‌ها نمی‌شود؛ اما بسیاری از کودکانی که به این بیماری مبتلا می‌شوند تا چند سال بعد وقتی که سرما می‌خورند دچار خس‌خس سینه می‌شوند.