چگونگی تولید شیر سینه مادر
چگونگی تولید شیر در سینه مادر
۱۹ آبان, ۱۳۹۶
پیشگیری، درمان عفونت های سینه
بیماری های شایع پستان در زمان شیر دادن
۱۹ آبان, ۱۳۹۶
پیشگیری، درمان عفونت های سینه

پیشگیری و درمان عفونت های سینه
تشخیص عفونت سینه
«عفونت سینه» که واژه پزشکی آن «ماستیت» یا «ورم پستان» است، معمولاً ناشی از بزرگ شدن سینه و عدم تشخیص و درمان به موقع آن است. ولی بزرگ شدن سینه همیشه دلیل بر عفونت نیست.
ورم سینه، عوارض و نشانه‌هایی شبیه به علائم گریپ و سرماخوردگی دارد؛ یعنی خستگی عمومی، درد عضلانی، تب و لرز.
بنابراین افراد، هنگام مشاهده عوارض سرماخوردگی در یک خانم شیرده، در درجه اول آن را نشانه ماستیت یا ورم پستان تلقی می‌کنند، مگر این که خلاف آن ثابت شود. بخش‌های مبتلای پستان ممکن است چهار علامت، یعنی قرمز شدن پوست، احساس گرما، حساسیت و تورم را نشان دهد.
گاهی ورم سینه از یک ناحیه متورم و کوچک به اندازه ته استکان با علائمی مانند عوارض عمومی سرماخوردگی شروع می‌شود. غالباً عفونت در یک پستان و معمولاً در نیمه انتهایی آن به‌وجود می‌آید.
یکی از اصول مهم در بیولوژی بدن انسان آن است که اگر مایعی در قسمتی از بدن راکد بماند، رفته رفته عفونی می‌شود. شیری که در سینه جمع می‌شود، اگر مدتی راکد باقی بماند، محیط مناسبی برای رشد و فعالیت باکتری‌ها به‌وجود می‌آورد. از این رو متخصصان تغذیه با شیر مادر توصیه می‌کنند که با شیردادن‌های مکرر، شیر پستان را خالی کنند. اگر به علت بسته شدن یکی از مجاری شیر یا شیر نخوردن نوزاد، شیر مدتی در سینه بماند، شرایط مناسبی برای ایجاد عفونت فراهم می‌شود.
گاهی سینه تا حد دردناکی بزرگ می‌شود، مادر احساس درد و سرماخوردگی می‌کند و تب مختصری دارد؛ ولی هنوز عفونت شروع نشده است. بعد از این که همه مراقبت‌های لازم برای درمان تورم پستان به کار برده شد، اگر باز هم تب و لرز، حساسیت، درد سینه و کسالت مادر از بین نرفت و ناراحتی بدتر شد، باید آن را عفونت به حساب آورد.
تقریباً همه عفونت‌های پستان، از بزرگ شدن پستان در ناحیه‌ای از آن آغاز می‌شود، ولی بزرگ شدن سینه همیشه دلیل بر عفونت نیست. یک مجرای مسدود شده شیر، ناحیه‌ای برجسته، متورم و قرمز به وجود می‌آورد که اگر با چیزی تماس پیدا کند، درد می‌گیرد. در ابتدا، نشانه‌ای از تب و لرز در آن وجود ندارد و اگر روی آن حوله‌ای گرم و مرطوب بگذارند یا آن را زیر فشار دوش آب گرم بگیرند و سینه را با دوشیدن یا شیر دادن به نوزاد مرتب خالی کنند، این گرفتگی باز می‌شود و تورم از بین می‌رود. اگر قسمت متورم به سرعت بزرگ‌تر و درد آن بیشتر شود و عوارض سرماخوردگی نیز ظاهر گردد، باید آن را عفونت به حساب آورد. وقتی ناحیه متورم و حساس، ظاهری شبیه کورک پیدا کند و خیلی دردناک، قرمز و گرم شود و با تب و لرز همراه باشد، باید آن را نشانه عفونت شدید و احتمالاً یک دمل دانست.

پیشنهادهایی برای درمان عفونت پستان
روش صحیح شیر دادن به نوزاد و موقعیت‌های درست و نحوه گرفتن پستان را به وسیله نوزاد مورد بررسی قرار دهید. اگر بعضی از نوبت‌های شیر دادن را فراموش می‌کنید یا به هر دلیل دیگر وقفه‌ای در شیر دادن به‌وجود می‌آید، باید به فکر چاره بیفتید. اگر نوزاد در حال شیر خوردن به خواب می‌رود، باید در رفع این اشکال بکوشید. اگر کار و مسئولیت سنگینی دارید و یا در منزل و محیط کار و زندگی مسائلی وجود دارد که کار شیر دادن به نوزاد را مختل می‌سازد و تعادل بین عرضه و تقاضای شیر را بر هم می‌زند؛ باید از آن‌ها دوری کنید.
– از روش‌های سنتی، مثل روش متداول برای درمان سرماخوردگی استفاده کنید. این روش‌ها، شامل استراحت کافی، نوشیدن مایعات و خوردن مسکن‌هایی است که برای شیر دادن اشکالی پیش نمی‌آورند.
نکته مهم دیگر این که به خاطر توصیه‌های ناآگاهانه بعضی اشخاص، شیر دادن به نوزاد را قطع نکنید. سینه باید خالی شود تا عفونت از بین برود. البته باید دانست که سینه هرگز به‌طور کامل خالی نمی‌شود. اگر سینه، مبتلا به عفونتِ خیلی حساس و شدیدی باشد، باید نوزاد را از پستان سالم شیر بدهید و پستان مبتلا را با شیردوش بدوشید. با یک حوله گرم و مرطوب سینه را گرم نگه دارید یا مدتی زیر دوش آب گرم بایستید و سپس سینه را ماساژ دهید. ماساژ دادن را از قفسه سینه شروع کنید، به طرف سینه ادامه دهید و به سر سینه ختم کنید. این عمل به خالی شدن سینه کمک می‌کند. شیر را به روشی که مناسب می‌دانید، خالی کنید.
– بعضی از متخصصان تغذیه با شیر مادر، حتی توصیه کرده‌اند که هنگام شیر دادن به نوزاد، ابتدا پستان متورم را به او بدهید تا بهتر خالی شود. این توصیه، اگر تورم و عفونت ملایم و اندک باشد، توصیه درستی است. قبل از شیر دادن به نوزاد، ابتدا پستان را کمی فشار دهید تا با خالی شدن قدری شیر، هاله پستان نرم و شل شود و ورم آن بخوابد تا نوزاد بتواند به آسانی آن را بگیرد.
– یکی از وضعیت‌های شیر دادن به نوزاد، وضعیت چهار دست و پاست. این وضعیت به علت تأثیر نیروی جاذبه، به اضافه مکیدن نوزاد، به خالی شدن سینه بیشتر کمک می‌کند. بعد از کمپرس حوله گرم یا دوش آب گرم، نوزاد را روی تخت بخوابانید و خودتان بالای سر نوزاد، روی چهار دست و پا طوری قرار بگیرد که سینه‌تان بالای دهان نوزاد آویزان شود. پستان را در دهان نوزاد بگذارید تا از آن تغذیه کند. اگر نوزاد قادر به این کار نباشد، می‌توانید در همین وضعیت از شیردوش استفاده کنید.
– به پزشک مراجعه کنید تا در صورت لزوم برای‌تان آنتی‌بیوتیک، مسکن و هر دارویی که برای مادر شیرده مناسب است، تجویز نماید.
سه گروه آنتی‌بیوتیک‌های مجاز برای دوره شیردهی ، عبارتند از: پنی‌سیلین، سفالوسپورین و اریترومایسین.
معمولاً از آنتی‌بیوتیک‌های طیف وسیع، که برای درمان عفونت‌های ناشی از باکتری استافیلوکوکوس مؤثرند، استفاده می‌کنند. این میکروب‌ها متداول‌ترین عامل عفونت سینه هستند.
– از لباس زیر راحت و مناسبی که تنگ نباشد استفاده کنید.
– در هر وعده شیردادن، وضعیت نوزاد را عوض کنید تا فشار مکیدن به تمام قسمت‌های سینه و هاله سینه وارد شود و تمام مجاری شیر و سینوس‌ها را خالی کند. به پشت یا به پهلو طوری بخوابید که فشار کمتری به سینه متورم وارد آید.
– شیر خوردن نوزاد از سینه متورم اشکالی ندارد، مگر این که پزشک به علت عفونت شدید آن را منع کرده باشد. گاهی ممکن است نوزاد از خوردن این سینه به خاطر طعم شور شیر آن، خودداری کند. در این صورت بگذارید نوزاد از سینه سالم‌تر شیر بخورد و شیر سینه ناراحت را با دست یا شیردوش خالی کنید.
– به کار بستن نکات فوق و درمان به موقع، عوارض شبه سرماخوردگی که همراه عفونت سینه مشاهده می‌شود، باید در عرض ۲۴ تا ۴۸ ساعت کاهش پیدا کند و پس از یک هفته بهبود کامل به‌دست آید. اگر آنتی‌بیوتیک تجویز شده است، به‌طور کامل آن را مصرف کنید. اگر ناراحتی تکرار شد، نحوه پستان گرفتن نوزاد را بررسی و اصلاح کنید. تعداد دفعات شیر دادن را افزایش دهید و به اندازه پوشاک، به‌ویژه لباس زیر خود توجه نمایید. سعی کنید تا ناراحتی‌های احتمالی در محیط زندگی کاهش یابد. در صورت تکرار عفونت، بهتر است به مشاور تغذیه با شیر مادر یا پزشک مراجعه کنید.

سفارش هایی برای جلوگیری از ترک خوردگی

۱) از مکیدن طولانی سینه‌ها به‌وسیله کودک باید جلوگیری کرد، زیرا طفل پس از سیر شدن نوک سینه‌ها را گاز می‌گیرد.
۲) نوک سینه‌ها باید از نظافت کامل برخوردار باشد و هر چیزی که به نحوی با سینه در تماس است استرلیزه گردد.
۳) بهتر است از سینه‌بند نخی استفاده شود، زیرا گاهی پارچه‌ای مصنوعی خود در نوک پستان ایجاد ترک می‌کند.
۴) گاهی در اثر ازدیاد شیر، منفذهای نوک سینه مادر گرفته می‌شود و ایجاد آبسه می‌کند. در این صورت تنها چاره خالی کردن سینه‌ها است.
۵) برای جلوگیری از آبسه، سینه‌ها نباید سرما بخورد. در هنگام شیر دادن، باید لباس کامل پوشید و محیط را گرم نگه‌داشت.

بهترین راه مراقبت از سینه
بهترین راه جلوگیری از ناراحتی سینه و سر سینه، یاد دادن روش صحیح شیر خوردن به نوزاد است. نوزاد باید هاله سینه را خوب بگیرد. با مشاهده علایم درد و ناراحتی در سینه خود، به چگونگی گرفتن سینه به وسیله نوزاد و وضعیت قرار گرفتن او دقت کنید تا مطمئن شوید که هنگام مکیدن سینه، فشاری به سر سینه وارد نمی‌شود. وقتی نوزاد می‌خواهد پستان را بگیرد، باید دهان و لب‌های او به‌ویژه لب پایین، کاملاً باز باشند.
سینه خود را وقتی که شیر نمی‌دهید، خشک نگه دارید. برای این منظور از یک پارچه یا دستمال تمیز نخی استفاده کنید تا پوست حساس شما در تماس با رطوبت قرار نگیرد.
وقتی لباس زیر خود را می‌پوشید یا جلو لباس زیر مخصوص شیر دادن را می‌بندید، از خشک بودن آن اطمینان حاصل کنید. شاید بهتر باشد قبل از پوشیدن لباس زیر، مدتی سینه خود را در معرض هوای آزاد قرار دهید تا کاملاً خشک شود. برای این کار حتی می‌توانید از باد سشوار، البته بدون حرارت و برای مدت کوتاه استفاده کنید تا سینه‌تان زودتر خشک شود.
ماساژ روغن نیز می‌تواند ناراحتی سینه را برطرف کند و آن را به سرعت بهبود بخشد. برای این ماساژ می‌توانید از یک قطره روغن خالص، مثل روغن نباتی مایع یا کپسول ویتامین E که مادر و نوزاد نسبت به آن حساسیت ندارند، استفاده کرد. ماساژ را روزی سه مرتبه و پس از شیر دادن انجام دهید.
مایع مناسب دیگر برای ماساژ سینه، شیر یا آغوز است. برای ماساژ دادن نباید از روغن یا پمادی استفاده کنید که قبل از شیر دادن مجبور به پاک کردن یا شستن آن باشید، حتی اگر بیمارستان آن را تجویز کرده باشد.
برجستگی‌های روی هاله پستان در اطراف سر سینه، غده‌هایی هستند که ماده روغنی نرم کننده‌ای ترشح می‌کنند که سر سینه را نرم و تمیز نگه می‌دارند.
برای شستن سینه خود از صابون استفاده نکنید، زیرا از بین بردن چربی و ماده نرم کننده طبیعی ممکن است باعث خشکی و ترک خوردن سر سینه شود.
وقتی از یک قطره روغن استفاده می‌کنید، این روغن در فاصله بین شیر دادن در پوست جذب می‌شود و به شستن نیازی ندارد.
حمام آفتاب در هوا و تابش ملایم، به مدت کوتاه به بهبود سینه کمک می‌کند.
اگر عامل ناراحتی سینه، کشیدن آن توسط نوزاد باشد؛ هنگام شیر خوردن چانه او را به طرف پایین نگه دارید و او را به طرف خود بکشید.
شیر دادن را از سینه‌ای شروع کنید که ناراحتی کمتری دارد و سعی کنید مدت شیر دادن کوتاه و تعداد دفعات آن زیاد باشد.
اگر سر سینه شما ناراحت است و نوزاد برای آرام گرفتن و خوابیدن عادت به مکیدن سینه دارد، در هفته‌های اول به جای سر شیشه بگذارید انگشت شما را بمکد تا با مکیدن سر شیشه بد عادت نشود. برای این منظور ناخن‌های خود را کوتاه کنید و حدود یک بند از انگشت خود را طوری در دهان نوزاد بگذارید که نرمی انگشت به طرف بالا قرار گیرد.
زیاد کردن فاصله‌های شیر دادن معمولاً به بهبود سر سینه کمکی نمی‌کند، زیرا این امر باعث بزرگ شدن سینه می‌شود. به علاوه با زیاد کردن فاصله تغذیه، نوزاد گرسنه‌تر و حریص‌تر می‌شود و با شدت بیشتری سینه را می‌مکد که ناراحتی را تشدید می‌نماید.
در پایان تغذیه، هرگز سینه خود را از دهان نوزاد نکشید، بهتر است برای این که نوزاد سینه را رها کند، انگشت خود را در گوشه دهان او قرار دهید و با باز کردن لب‌ها و لثه‌ها، آن را آزاد کنید.
کلاهک مخصوصی برای درمان و حفاظت سر سینه وجود دارد، ولی این وسیله تأثیر زیادی در بهبود سینه ندارد. کلاهک‌های دیگری برای حفاظت از سینه وجود دارند که اگر بین شیر دادن پوشیده شوند، می‌توانند به بهبود سینه ترک خورده کمک کنند. اگر ناراحتی و درد سر سینه ادامه پیدا کرد، با متخصص تغذیه با شیر مادر مشورت کنید.

خاله زنک - اتاق گفتگوی بیبی سنتر